Đã đến Tây Bắc thì nhất định phải thưởng thức thịt bò khô gác bếp

Nhắc đến đặc sản của Tây Bắc, chúng ta không thể không nhắc đến món thịt bò khô gác bếp, dưới tiết trời se lạnh mà được ngồi bên bếp lửa bập bùng, nhấm nháp từng chút thịt bò khô với rượu ngô thơm nồng thì vô cùng sung sướng.

Mùa đông vùng cao buốt giá, có những đợt mưa tuyết phủ trắng trời, phải ra ngoài đi kiếm thức ăn vô cùng khó khăn nếu như không nói là một cực hình, vậy nên có thực phẩm dự trữ trong nhà là một điều hạnh phúc. Được nhẩn nha thưởng thức từng miếng thịt bò khô gác bếp đậm đà, ngấm đầy đủ vị mặn của muối rang, cay nồng của ớt rừng, mùi thơm không thể lẫn vào đâu được của hạt dổi rừng, của mắc khén…từ từ cảm nhận tất cả những hương vị đó để rồi thấy mùa đông không còn lạnh lẽo nữa.

thuong-thuc-thit-bo-gac-bep

Ở vùng cao chỉ có núi và vách đá cheo leo, đất nương rẫy rất ít nên việc trồng trọt, thâm canh các loại cây lương thực trở nên vô cùng khó khăn, chỉ cần một trận mưa lớn, hay một đợt lũ quét xảy ra là bao nhiêu đất màu mỡ bị cuốn trôi đi hết, công sức vun xới của đồng bào xem như đổ sông đổ biển. Thế nhưng bù lại việc chăn thả gia súc lại thuận lợi và phát triển. Cỏ cây tự nhiên mọc tươi xanh mơn mởn, những chú bò nơi đây được chăn thả tự nhiên, ngày ngày leo đồi, leo núi tìm cỏ nên thịt rất chắc và thơm ngon, cộng với cách chế biến độc đáo, sử dụng những loại gia vị truyền thống quý hiếm mà bà con vùng cao đã làm ra một món thịt bò khô thơm ngon đặc biệt không thể lẫn được với thịt bò khô ở nơi khác.

Những miếng thịt bò tươi ngon nhất được người dân lựa chọn kỹ càng, thường là thịt bắp và thịt mông để thịt chắc thớ và màu đỏ tươi. Quy trình chế biến thịt bò khô không quá cầu kỳ nhưng phải có gia vị và bí quyết riêng thì mới có mùi vị của Tây Bắc.

thuong-thuc-thit-bo-gac-bep-1

Những miếng thịt sau khi được lựa chọn sẽ được thái dọc theo từng thớ thành những miếng dài khoảng 30-40cm, dày khoảng 2cm, kèm theo các gia vị như gừng, tỏi, ớt, cùng một số gia vị truyền thống khác, đem rửa sạch rồi giã nhỏ cho đến khi được hỗn hợp quyện vào nhau, người ta mang đi ướp với thịt bò. Đợi khoảng 3-4 tiếng cho thịt ngấm đều gia vị, từng miếng thịt bò được xiên vào que tre và đặt lên gác bếp, sau 15-20 ngày được hun bằng nhiệt tỏa ra từ bếp than củi thì thịt bắt đầu se lại, khô dần và lúc này có thể đem xuống để chế biến được.

Khi ăn người ta không lấy xuống ăn ngay, mà thông thường đồng bào sẽ vùi thịt bò khô vào tro nóng để ủ chín trong thời gian 10-15 phút, sau đó đem ra dần cho mềm bằng sống dao, dùng tiếp chày giã để đập đi đập lại cho thịt tơi, cuối cùng mới tước nhỏ theo thớ để bày trên đĩa, lúc này ta có thể tận hưởng được mùi vị thơm ngon khó tả của từng miếng thịt, nhai càng kỹ thịt càng ngọt, thế mới cảm nhận được hết cái tinh túy của món ăn núi rừng Tây Bắc, món này uống cùng rượu ngô ngọt thơm là nhất, ai đã từng được thử thì sẽ không bao giờ quên được.

thuong-thuc-thit-bo-gac-bep-2

Ngoài cách vùi tro nóng như trên thì thịt bò khô gác bếp cũng có nhiều cách chế biến khác nữa. Người ta ngâm bò khô trong nước nóng cho đến khi thịt mềm ra thì đem rửa sạch, thái mỏng để xào cùng lá tỏi tươi, nêm thêm chút đường, bạn cũng có thể cho một ít riềng xay nếu muốn món ăn đậm đà hơn. Món này bạn ăn cùng cơm nóng, bún hoặc cháo trắng thì tuyệt cú mèo, ngoài ra bạn còn xào thịt bò với su su, súp lơ, su hào đều rất ngon nhé!

Thịt bò là loại thực phẩm phổ biến lại rất giàu dinh dưỡng, người vùng cao thường sơ chế thành thịt bò khô để dự trữ trong những ngày thực phẩm khan hiếm, nhất là vào mùa đông rét mướt.

Nếu có dịp đến Tây Bắc thì bạn đừng quên ghé vào một quán rượu hay một nhà dân để được thưởng thức món thịt bò khô ngon trứ danh vừa lấy từ gác bếp xuống nhé, nhâm nhi từng chút một để thấy rằng loại hương vị ấy không nơi nào có được, và chuyến đi của mình không uổng phí chút nào.

Thanh Tâm

Thịt bò khô gác bếp – nét độc đáo trong nền ẩm thực Tây Bắc

Trước kia nguồn thực phẩm chưa được phong phú như bây giờ, cũng chưa có tủ lạnh để bảo quản thức ăn tránh hư hỏng như ngày nay, vậy nên đồng bào dân tộc đã sáng tạo ra một phương pháp để bảo quản đó là làm thịt khô, trong đó có cả thịt bò khô gác bếp.

Ở vùng cao không thể ngày nào cũng xuống chợ để mua thức ăn được, hầu hết là đồng bào tự cung tự cấp, tất cả đều ở vườn nhà, ở nương, ở rẫy. Thỉnh thoảng mổ thịt một con trâu con bò để lấy thịt cải thiện bữa ăn gia đình cũng không có gì là lạ, thế nhưng một lượng thịt lớn như thế không thể ăn trong ngày một ngày hai mà hết được, để lâu chắc chắn thịt sẽ bị hư hỏng. Bằng những loại gia vị truyền thống sẵn có, đồng bào đã nghĩ ra cách treo thịt lên gác bếp, dùng hơi nóng của khói bếp làm cho thịt khô dần và chín từ từ, vừa giữ thịt được lâu, lại luôn có nguồn thực phẩm sạch trữ trong nhà để ăn dần.

doc-dao-thit-bo-kho

Để làm món thịt bò khô gác bếp thì ai cũng làm được nhưng để làm ngon khiến cho người ăn một lần còn nhớ mãi thì không hề đơn giản, không những đòi hỏi người chế biến phải khéo tay, phải có công thức chuẩn mà còn phải tỉ mỉ, kỹ càng từng khâu một.

Thịt làm bò khô phải là thịt nạc ngon, thịt bắp hoặc thịt thăn, người ta đem lọc hết mỡ và gân rồi mới mang đi chế biến để thịt nhanh khô và khi ăn không bị dai, sau đó thái ra những thớ dài dày vừa phải. Khi tẩm ướp phải pha trộn gia vị thật khéo, thật vừa để hợp khẩu vị với tất cả mọi người, sao cho miếng thịt khi khô rồi sẽ ngấm đều gia vị mà không bị mất đi vị ngọt tự nhiên và mùi thơm vốn có của nó. Những ngày đầu tiên người ta dùng củi hoặc bã mía đun để tạo khói liên tục khoảng 5-7 tiếng để mỡ trong thịt chảy hết ra, như vậy sẽ bảo quản thịt được lâu hơn và đảm bảo vệ sinh. Cứ làm như thế cho đến khi mặt thịt se lại là được, hằng ngày chỉ cần đun bếp nấu cơm để lấy khói hong cho thịt khô và chín dần dần. Chính vì dùng khói bếp để làm chín thịt nên thịt bò khô gác bếp lúc nào cũng có màu nâu đen do khói ám vào, thế nhưng bên trong thịt lại có màu đỏ hồng rất đẹp, vị ngọt vẫn được đảm bảo. Làm ra một mẻ thịt bò khô ngon là cả một nghệ thuật, và người làm ra chính là một nghệ sĩ tài hoa.

doc-dao-thit-bo-kho-1

Đồng bào mỗi khi muốn lấy thịt để chế biến thì dùng dao cắt lấy một miếng, ăn bao nhiêu lấy bấy nhiêu, có thể mang thịt bò khô nướng trên than hồng, vùi trong tro nóng hoặc xào với các loại rau củ đều rất tuyệt. Nếu muốn tận hưởng trọn vẹn cái vị ngon của thịt thì dùng tay xé thành từng thớ nhỏ, chấm cùng chẳm chéo rồi nhẩn nha mà nhai, nhai càng kỹ càng thấy ngọt, càng thấm được cái tinh túy trong món ăn đặc biệt ấy.

doc-dao-thit-bo-kho-2

Đối với người dân Tây Bắc, món ăn không chỉ là để duy trì sự sống, ăn cho no cái bụng mà đó còn là một nét đẹp trong văn hóa ẩm thực. Từng món ăn làm ra là có cả sự chân thành và tình cảm của người nấu gửi gắm trong đó, vậy nên khi nhà có khách quý, người ta mới làm những món đặc sản hiếm có để tiếp đón. Để rồi thực khách ăn một lần cũng sẽ có ấn tượng đậm sâu, chỉ cần một mùi hương, một hình ảnh thoáng qua thôi cũng khiến cho người ta xao xuyến khi nhớ về vùng đất hoang sơ, thơ mộng ấy.

Thịt bò khô gác bếp là một đặc sản của vùng đất Tây Bắc, nếu có dịp dừng chân tại đây thì bạn đừng bỏ phí cơ hội được thưởng thức món ăn này, đây là một trong những thức quà được nhiều lựa chọn để đem tặng, biếu người thân, bạn bè.

Thanh Tâm

Thịt bò khô gác bếp trong ký ức những đứa con vùng Tây Bắc

Người ta hay nói, ai lên Tây Bắc mà chưa thưởng thức thịt bò khô gác bếp thì xem như uổng cả một chuyến đi, nhấm nháp từng chút thịt bò rồi nhấp thêm ngụm rượu ngô kể ra không còn gì vui thú bằng nữa.

Mùa đông đến mang theo những cơn gió lạnh giá xuyên qua từng khe cửa nhà sàn, bầu trời u ám, mây và sương mù bao phủ cả một vùng, từng hạt mưa lất phất bay khiến tâm trạng con người bỗng dưng trùng xuống, người con Tây Bắc xa quê nhớ đến những điều bình dị và thân thuộc nhất, người ta nhớ cả hương vị của thịt bò khô gác bếp.

thit-bo-gac-bep-vung-nui

Một buổi chiều thảnh thơi và thời tiết lại tạo điều kiện cho người ta có dịp được hoài niệm, cả một bầu trời kỷ niệm của tuổi thơ lại ùa về, thật thơ ngây, thật ấm áp.

Khi ấy cách đây đã hơn hai mươi năm, lũ trẻ con hay quây quần bên bếp lửa để nướng khoai, nướng sắn, kể lể với nhau về mọi chuyện trên đời, mồm cứ luyên thuyên nhưng mắt đứa nào cũng không ngừng ngước lên gác bếp, nơi có những miếng thịt bò khô đang được hong trên ấy. Thịt bò khô sao lại ngon đến như thế, vị ngọt bùi, dai dai, mùi thơm kỳ lạ, để mỗi khi nghĩ đến đều phải ứa nước miếng, làm cho người ta khó cưỡng lại được.

thit-bo-gac-bep-vung-nui-1

Vào mùa đông, ở bản làng nhà nào cũng có thịt bò khô gác bếp, là nguồn thực phẩm dự trữ cho những ngày thời tiết khắc nghiệt không thể ra ngoài đi kiếm đồ ăn. Thịt bò khô được làm từ thịt của những con bò to khỏe nhất, có nhà chọn thịt ba chỉ để làm thịt khô, nhưng hầu hết các nhà chọn thịt bắp, thịt thăn để có được món thịt bò khô hoàn hảo nhất.

Sau khi được lựa chọn cẩn thận, thịt được thái theo thớ rộng chừng 3 ngón tay, dài khoảng hai gang tay người lớn, người ta mang thịt đi tẩm ướp với muối hột, gừng, ớt, thảo quả, mắc khén và nhiều loại gia vị truyền thống khác nữa, cứ ướp thịt như thế rồi để qua đêm. Ngày hôm sau thì xiên thịt vào từng que tre rồi mang lên gác bếp để hong.

thit-bo-gac-bep-vung-nui-2

Bếp nhà sàn không khi tắt lửa nên ngày này qua ngày khác, thịt được sức nóng của lửa và khói bếp làm cho săn lại, vị cay, vị ngọt thấm dần vào trong từng thớ thịt. Dần dần thịt sẽ chuyển sang màu hồng đỏ, bên ngoài đen vì khói bếp bám lâu ngày, khoảng 15-20 ngày sau là có thể lấy xuống để chế biến được.

Thịt bò khô có thể ăn bằng cách nướng chín, những hôm nhà có khách quý, thấy người lớn lấy nguyên cả miếng thịt to vùi trong tro bếp nóng khoảng 15 phút cho thịt mềm và nóng lại, sau đó đem đập dập bằng cán dao hoặc chày, rồi xé thành sợi nhỏ là có thể thưởng thức được. Các bà các mẹ còn đem thịt bò khô gác bếp đi xào rau hoặc xào với lá chanh thì ngon không lời nào tả hết, những hôm có món thịt bò khô thì cả nhà ăn cơm khỏe hơn hẳn, có bữa còn hết nhẵn cả nồi, nhất là bọn trẻ con thì hào hứng lắm, thịt đã ngọt lại không ngấy, vị ngọt đậm lan dần trong miệng rồi đọng lại trên đầu lưỡi rất lâu.

thit-bo-gac-bep-vung-nui-3

Thời gian trôi nhanh quá, những đứa trẻ ngày nào giờ đã trở thành những chàng trai, cô gái  chững chạc, phải tạm rời xa bản làng, quê hương xứ sở để chăm lo cho cuộc sống tương lai, để rồi mỗi lần về thăm nhà, thăm quê xong không muốn đi nữa, mẹ lại đùm cho gói thịt bò khô để đi xa cũng đỡ thèm.

Ăn thịt bò khô nhiều nơi nhưng có lẽ không có nơi nào thịt bò thơm ngon, đậm đà như ở Tây Bắc, món thịt bò khô gác bếp ấy không chỉ là món ăn nữa, đó còn là một điều bình dị để người ta khi xa quê hay nghĩ về, mỗi khi nhớ bếp lửa bập bùng giữa gian nhà sàn truyền thống, họ thấy trong lòng ấm áp đến kỳ lạ, tâm hồn có cái gì đó vô hình để nương tựa, để rồi tiếp tục hành trình mà mình đã lựa chọn.

Thanh Tâm

Một lần nếm thịt bò khô gác bếp Tây Bắc là nhớ mãi không quên

Tây Bắc là điểm đến lý tưởng cho những ai thích tìm hiểu cái mới, cái dân dã, nơi đây không chỉ có những điệu múa xèo duyên dáng, có hoa đào, hoa mận nở trắng rừng mỗi khi xuân về, đó còn là nơi có những món ăn độc đáo, mang hương vị rất riêng, trong đó không thể quên món thịt bò khô gác bếp nổi tiếng gần xa.

Khi nhắc đến ẩm thực của đồng bào dân tộc miền núi, thứ đầu tiên người ta nghĩ đến có lẽ là món thắng cố, thế nhưng món ngon của ẩm thực Tây Bắc đa dạng, phong phú vô cùng, có rất nhiều món ăn ngon mà chúng ta chưa có dịp để thưởng thức và tìm hiểu mà thôi, thịt bò khô gác bếp là một ví dụ.

nho-mai-mon-thit-bo-kho

Những miếng thịt khô được treo trên gác bếp thơm thơm mùi khói, là một trong những món không thể thiếu khi gia đình có việc trọng đại hay trong dịp lễ tết, món ăn này còn được sử dụng như một cách thể hiện tình cảm quý mến của chủ nhà dành cho những vị khách quý, bởi vậy trong mâm cơm đãi khách thiếu món gì cũng được chứ không phải là thịt bò khô.

Thịt bò khô gác bếp hay còn được gọi là thịt hun khói, thịt gác bếp, được chế biến từ phần thịt tươi ngon,chất lượng nhất của một con bò, thông thường sẽ là thịt bắp, để bò khô làm ra vừa có độ dai lại vừa phải mềm, ngọt thịt. Bò vùng cao được chăn thả trên những đồi núi cao, ăn cỏ tự nhiên và thường xuyên phải di chuyển những quãng đường xa nên thịt bò chắc và thơm, chất lượng không cần bàn cãi.

nho-mai-mon-thit-bo-kho-1

Để làm thịt bò khô, trước tiên người ta phải đem lọc bỏ bớt phần mỡ và gân bò ra khỏi thịt để khi ăn thịt không bị dai, sau đó đem tẩm ướp với các loại gia vị như gừng, tỏi, ớt, thảo quả, hạt dổi, mắc khén…rất nhiều các hương liệu truyền thông khác nữa, tất cả làm nên một hương vị đậm đà không vùng nào có được như ở rừng núi Tây Bắc.

Thịt bò sau khi tẩm ướp cho ngấm đều gia vị sẽ được xiên bằng que tre rồi đem treo lên gác bếp, dùng khói củi và sức nóng của bếp lửa hàng ngày để làm chín thịt bò, sau một thời gian miếng thịt dần săn và khô lại, khói ám bên ngoài nên có màu nâu đen nhìn như bồ hóng, thế nhưng bên trong thịt lại đỏ hồng, mềm và có vị ngọt đậm đà, thơm mùi rất riêng, mang đậm cái hồn cốt của núi rừng đại ngàn.

Được chế biến hoàn toàn theo một cách tự nhiên với các gia vị truyền thống và công thức từ xưa truyền lại, không sử dụng chất bảo quản nào nhưng vẫn giữ được rất lâu, thịt có vị ngọt tự nhiên rất đậm đà và vẫn bảo đảm sức khỏe cho người dùng. Thịt bò khô Tây Bắc có thể trữ được trong một thời gian dài, nếu đồng bào dân tộc cứ để cố định trên sàn bếp, khi nào ăn thì mới lấy xuống, còn nếu như bạn mua về thì cho vào ngăn mát tủ lạnh cất giữ cũng khá an toàn. Khi ăn cho thịt vào lò vi sóng khoảng vài 2-5 phút cho thịt bò mềm ra, hoặc cho vào nồi hấp cách thủy cũng được, dùng tay xé thành từng sợi nhỏ là có thể thưởng thức được rồi, khi ăn chấm cùng tương ớt hoặc chẳm chéo thì ngon tuyệt cú mèo, bạn cũng có thể làm món nộm bò khô đu đủ xanh để đãi bạn bè thì sẽ rất hấp dẫn.

dac-san-thit-bo-kho

Ngày nay, thịt bò khô không chỉ có vùng cao Tây Bắc nữa, tiếng lành đồn xa nên loại đặc sản ấy được đưa đi khắp nơi trên mọi miền đất nước, có cầu là có cung, nhiều khi đồng bào làm ra không đủ hàng để giao cho khách. Thịt bò gác bếp dần dần trở thành một món ăn được đông đảo người dân xa gần yêu thích, nhất là thực khách ở Thủ đô, từ những nhà hàng bình thường cho đến sang trọng, đâu đâu người ta cũng lựa chọn món này làm món ăn khoái khẩu.

Thịt bò khô gác bếp nơi núi rừng đại ngàn Tây Bắc luôn mang đến cho những người thưởng thức một cảm giác thật gần gũi, thân quen, vị ngon lạ miệng nhưng nó chứa chan cái tình nồng ấm, món ăn được làm ra từ những đôi bàn tay lam lũ dãi nắng dầm mưa. Món thịt bò khô ấy như một bản hòa ca độc đáo trong nền văn hóa ẩm thực vùng núi cao, đó là sự hòa quyện giữa hương vị của núi rừng với những sản vật mà con người làm ra. Nó có thể làm cho bất cứ ai đã từng nếm thử qua mùi vị đặc trưng ấy thì không thể không xao xuyến.

Thú vui thưởng thức thịt bò khô gác bếp với rượu ngô ngày giá rét

Thịt bò gác bếp là đặc sản nổi tiếng của vùng núi cao Tây Bắc, đã từ lâu món ăn này được ca ngợi hết lời, mang đậm hương vị của núi rừng mà không có ở bất cứ một món ăn nào khác.

Được làm bằng thịt bò tươi, sạch được chăn thả tự nhiên trên các vùng cỏ dọc triền núi, kết hợp với các loại gia vị đặc biệt không nơi nào có được như mắc khén, hạt dổi rừng, thảo quả…theo một công thức riêng của đồng bào dân tộc truyền lại từ bao đời, hương vị của núi rừng hòa quyện với hương vị đặc trưng riêng của mùi khói bếp, vị ngon của thịt bò khô gác bếp không thể lẫn vào đâu được.

thit-bo-gac-bep-va-ruou-ngo

Mới nhìn bề ngoài thì thấy rằng miếng thịt khô, màu nâu thẫm, có chỗ còn đen do bị ám khói lâu ngày, nhưng khi xé từng thớ thịt ra thì bên trong vẫn hồng hào, nếm thấy vị ngọt đậm đà, vị thơm rất khác biệt.

Lần đầu tiên thưởng thức có thể bạn chưa quen được hương vị ấy, nhưng cứ chậm rãi mà nhai thật kỹ, để rồi khi miếng thịt đã trôi xuống họng mà vị ngọt sâu vẫn còn đọng lại nơi đầu lưỡi. Thú vị hơn cả là được thưởng thức thịt bò gác bếp trong những ngày se lạnh lất phất mưa phùn, nhâm nhi cùng chén rượu ngô cay nồng, nhấp nháp một vài sợi nhỏ dai dai rồi từ từ cảm nhận vị của khói bếp, vị ngọt, cay đầy đủ ngấm trong từng thớ thịt, mồi ngon, rượu đậm, không gian trữ tình, tất cả sẽ làm cho bạn mê đắm.

Ở Tây Bắc mỗi nơi có những bí quyết gia truyền riêng để làm thịt bò khô gác bếp, song sản phẩm làm ra cũng khá thuần nhất. Đồng bào vùng cao dùng cách tẩm ướp thịt tự nhiên, không sử dụng bất cứ một loại chất bảo quản nào khác, khi ăn thậm chí chúng ta còn thấy nguyên các loại gia vị bám trên từng thớ thịt. Loại thịt này bảo quản được khá lâu, nếu như người vùng cao cứ để nguyên trên gác bếp, hằng ngày vẫn hong khói bếp đều đều, khi cần chế biến thì cắt từng ít một, như vậy có thể để được vài ba tháng. Còn như chúng ta mua về cất trong ngăn đá tủ lạnh thì để được khoảng 1 tháng, trước khi ăn cho vào lò quay lại hoặc hấp cách thủy 10 phút cho thịt mềm trở lại là có thể thưởng thức được.

thit-bo-gac-bep-va-ruou-ngo-3

Ngày nay không chỉ đồng bào Tây Bắc mà người dân cả nước đều yêu thích món ăn lạ miệng này, không phải loại thịt bò khô xé sợi mà bạn vẫn hay thấy ở các cửa hàng, siêu thị, thịt bò khô gác bếp chính hiệu là loại thịt còn nguyên miếng, được tẩm ướp và sấy khô tự nhiên mang lại hương vị thơm ngon đặc biệt, khiến cho người ăn có cảm giác như đang được ngao du trong không gian, hương sắc của những bản làng vùng cao.

Thịt bò gác bếp là món ăn thường xuất hiện trong những bữa ăn thường ngày của các gia đình đồng bào dân tộc, nhất là trong những tháng mùa đông, trên gác bếp nhà nào cũng dự trữ loại thực phẩm thơm ngon này, khi có khách quý đến nhà chơi, họ mang ra chế biến thành những món khác nhau để mời khách, những món ăn tuy đơn giản nhưng chất chứa bao tình cảm của gia chủ dành cho vị khách đến chơi nhà. Đây được xem là món ăn khoái khẩu của nhiều người bởi hương vị lạ miệng không thể có được ở những món ăn khác.

Nếu có thể thì bạn nên làm một chuyến du lịch Tây Bắc, dành thời gian để khám phá nét đẹp hoang sơ, hùng vĩ của núi rừng thiên nhiên, nét lãng mạn, trữ tình của những cánh đồng hoa cải, hoa tam giác giác mạch khi mùa đông tràn đến, và hãy đến để được thưởng thức món thịt bò khô gác bếp thơm ngon, cảm nhận cái tình người ấm áp nơi thiên đường mặt đất.

Thanh Tâm

Thịt bò khô gác bếp – đặc sản của núi rừng Tây Bắc

Từng thớ thịt bò khô màu nâu hồng rất bắt mắt, khi ăn người ta sẽ cảm thấy hơi hăng hắc vị của khói ám lâu ngày, ăn lần đầu tiên có thể chưa quen, nhưng cứ chậm rãi thưởng thức sẽ cảm nhận được hết vị ngọt đọng lại nơi đầu lưỡi rất lâu, rất đặc biệt.

Du lịch lên vùng cao Tây Bắc, trong những bữa cơm rượu đãi khách của chủ nhà, bạn sẽ được tiếp đãi bằng những món ăn truyền thống, mang đậm phong cách và hương vị của người bản địa, và trong đó không thể thiếu được món thịt bò khô, một trong những đặc sản của người dân nơi đây.

dac-san-thit-bo-kho

Trước đây, thịt bò khô gác bếp chỉ được mang ra khi nhà có việc trọng đại, cỗ bàn, trong những ngày lễ tết, hoặc để tích trữ cho những ngày mùa đông rét mướt, những lúc đi rừng dài ngày, hay mùa mưa lũ thức ăn khan hiếm. Ngày nay khi cuộc sống khấm khá hơn, thịt bò gác bếp được làm để ăn quanh năm là chuyện bình thường, người dân tộc làm ra không chỉ để phục vụ nhu cầu của gia đình mà còn để làm quà biếu khách, để bán cho người dưới xuôi.

Cách làm thịt bò khô không khó, nhưng cũng khá kỳ công, và không phải ai cũng có thể làm ra những mẻ thịt khô thơm ngon, đảm bảo hương vị và chất lượng.

Người làm sẽ chọn những miếng thịt tươi ngon nhất ở những con bò vừa mổ thịt xong, lấy thịt ở bắp, hoặc vai, lóc các thớ thịt ra thành những miếng dài và có độ dày khoảng 2-3cm, tẩm ướp với rất nhiều các loại gia vị truyền thống theo một công thức gia truyền, đợi vài tiếng hoặc để qua đêm cho thịt ngấm đều gia vị thì xiên bằng que tre hoặc treo móc lên gác bếp để hun khói cho thịt từ từ khô lại và chín đều.

Khi thịt bò đã có thể sử dụng được, thường thường là từ 15-20 ngày, họ sẽ hạ thịt xuống, nướng, hầm, hoặc xào với các loại rau củ, rất nhiều món khác nhau, ăn tới đâu lấy tới đó. Khói bếp lâu ngày ám vào thịt làm cho thịt bò khô có mùi vị rất đặc biệt, mang đậm phong vị của núi rừng.

dac-san-thit-bo-kho-1

Cách mà đồng bào nơi đây thưởng thức thịt bò khô gác bếp phổ biến nhất là nướng lên, dùng chày đập dập rồi xé nhỏ, chấm cùng chẳm chéo để làm mồi nhắm rượu, người dân vẫn thường trữ một ít thịt bò gác bếp để dùng khi có khách quý đến nhà chơi, tiếp khách mà không có thịt gác bếp thì xem như chủ nhà chưa được chu đáo lắm.

Ngoài cách nướng thì còn có nhiều cách khác để thưởng thức được loại thịt thơm ngon đặc biệt này, người dân tộc mang thịt đi hấp cách thủy để thịt mềm ra và đảm bảo là thịt đã chín hết, sau đó xé ra thành từng thớ nhỏ cho tơi, gia vị tẩm ướp còn bám chặt trên những thớ thịt hồng hào, mới nhìn qua thôi đã thấy ngon mắt, thòm thèm rồi!

dac-san-thit-bo-kho-2

Thưởng thức thịt bò khô gác bếp mà được uống cùng rượu ngô cay thì cảm giác lâng lâng đến kỳ lạ, lúc ấy bạn sẽ thấy vô cùng khoan khoái, và mọi lo âu trên đời tự dưng tan biến hết, chỉ còn lại vị ngọt của thịt khô và vị cay nồng của rượu ngô mà thôi.

Nhiều người miền xuôi lần đầu tiên được ăn thử món ăn này sẽ có người lắc đầu, nhăn mặt vì cái vị đậm đà có chút hơi mặn, hơi hắc của món ăn, tuy nhiên khi đã cảm nhận được cái hương vị đậm chất núi rừng ấy thì bạn sẽ muốn ăn nữa, ăn mãi.

Nếu có dịp đến vùng đất Tây Bắc xa xôi thì bạn đừng quên thử một lần thưởng thức thịt bò gác bếp- đặc sản của núi rừng này nhé! Mua một ít về làm quà biếu sẽ rất được mọi người yêu thích đấy!

Thanh Tâm

Tết miền xuôi thêm đầm ấm hơn với món thịt khô gác bếp

Đối với nhiều người, vùng đất Tây Bắc không chỉ đáng yêu, đáng nhớ vì thiên nhiên kỳ thú, vì những khung cảnh đẹp đến nao lòng, vì những con người chân chất thật thà và hiếu khách, mà đó còn bởi những sản vật đặc trưng của nơi đây, trong đó có thịt bò khô gác bếp.

Chẳng phải ai cũng có cơ hội được đến với miền Tây Bắc xa xôi, để được đắm chìm trong bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, nơi có những cánh rừng trắng màu của hoa ban, có cái rét cắt da cắt thịt mỗi khi gió mùa tràn về, là những bản làng ẩn mình e thẹn trong những lớp sương mù, mây núi, và để cho tâm hồn được thanh thản, nhẹ nhàng khi thưởng thức những món ăn đặc sản thú vị trong cái ấm áp của tình người, thịt bò khô gác bếp là một món ăn như vậy.

tet-mien-xuoi-va-thit-bo-gac-bep

Như nhà thơ Vũ Bằng đã từng viết:

Một bếp lửa chờn vờn sương sớm

Một bếp lửa chắt chiu nồng đượm

Đối với đồng bào dân tộc vùng cao thì căn bếp chính là không gian quan trọng nhất, thiêng liêng nhất, chính bếp lửa là nơi đã sản sinh ra những cái riêng biệt, những nét văn hóa đặc sắc của các dân tộc nơi đây, mọi thứ như lắng lọng, tích tụ vào những món ăn, để rồi khi thực khách đến vùng đất này, người ta không chỉ say rượu, say thịt, mà còn say cả cái ấm áp của tình người giữa một thiên nhiên bao la, hùng vĩ.

tet-mien-xuoi-va-thit-bo-gac-bep-1

Thịt bò khô gác bếp là một trong những món ăn được tất cả người dân Tây Bắc yêu thích, và là món không thể thiếu trong những ngày lễ Tết, hay giỗ chạp, đình đám. Món ăn này được chế biến từ phần thịt bắp thớ rộng của những con bò được chăn thả tự nhiên, sau khi được tẩm ướp gia vị và hong khô trên bếp củi một thời gian khoảng 15-20 ngày là có thể dùng được.

tet-mien-xuoi-va-thit-bo-gac-bep-2

Với món thịt bò khô thì chúng ta không nướng trực tiếp thịt trên lửa mà cuộn lại vào trong lá rong, sau đó vùi trong tro nóng 10-15 phút là được, lúc này mang thịt ra đập cho sạch hết tro xung quanh, giúp thịt tơi hơn và xé ra thành từng thớ. Khi ăn bên ngoài có vị ngọt thơm của thịt quyện với mùi khói bếp rất đặc trưng, người nào đã từng được ăn rồi thì nhất định sẽ không thể quên.

tet-mien-xuoi-va-thit-bo-gac-bep-3

Ngày nay giao thông thuận lợi, sự giao lưu văn hóa, ẩm thực giữa các vùng miền trở nên dễ dàng hơn thì món ăn này trở thành khoái khẩu của rất nhiều người ở cả nước, đặc biệt là cánh mày râu. Vừa thưởng thức thịt bò khô vừa có thêm nhiều hiểu biết về văn hóa của người vùng cao, rất mới lạ và thú vị.

Ngoài thịt bò khô gác bếp thì Tây Bắc còn nổi tiếng với nhiều món đặc sản khác như thịt trâu gác bếp, lạp xưởng gác bếp, măng khô, chẳm chéo…Mỗi món ăn đều có những hương vị đặc trưng riêng, và dù chỉ một lần nếm qua thôi cũng không dễ gì quên được.

Tết âm lịch đã gần kề, những món ăn của Tây Bắc sẽ góp phần làm cho không khí tết miền xuôi thêm ấm áp, có thêm những màu sắc tươi mới, dân dã hơn. Nếu có thể hãy mua thịt bò khô gác bếp để cả nhà cùng thưởng thức bạn nhé, rồi cảm nhận được không khí Tết của đồng bào vùng cao cũng ấm áp lạ thường giữa mùa đông lạnh giá.

Thanh Tâm

Khám phá ẩm thực Tây Bắc qua món thịt bò khô gác bếp truyền thống

Món thịt bò khô gác bếp từ lâu đã trở thành thương hiệu của vùng Tây Bắc, là món ăn thú vị được rất nhiều người yêu thích và tìm mua, đặc biệt trong những dịp lễ tết.

Thịt bò khô gác bếp hay còn gọi là thịt bò hun gói, là món ăn đậm chất truyền thống của đồng bào vùng cao, không chỉ là đặc sản lạ miệng để chiêu đãi khách phương xa, thịt bò khô còn là quà tặng ý nghĩa dành cho người thân, bạn bè trong dịp lễ tết.

thit-bo-kho-gac-bep-tay-bac

Đầu tiên với mục đích đơn giản là dự trữ thức ăn cho những chuyến đi rừng lâu ngày, dùng dần khi đến mùa mưa bão, những tháng giáp hạt khó khăn, thực phẩm khan hiếm, ngay từ thời xa xưa người vùng cao đã biết sấy khô, hong thịt trên gác bếp để có thể bảo quản được thịt lâu ngày. Và dần dần theo thời gian, món ăn này trở thành một món đặc sản nổi tiếng gần xa, không thể thiếu trong mỗi gia đình của dân vùng Tây Bắc.

Từng miếng thịt bò khô gác bếp có màu đen sậm, thơm lừng mùi khói, mùi gia vị đặc trưng của núi rừng, nhìn bên ngoài vừa khô vừa cứng, màu sắc nâu đen do khói bám lâu ngày nhưng bên trong có màu hồng tươi rất hấp dẫn, thịt lại dai mềm, ăn cùng chẳm chéo hay tương ớt thì ngon không cưỡng nổi.

thit-bo-kho-gac-bep-truyen-thong

Để có được những miếng thịt thơm ngon nhất, đồng bào dân tộc phải rất cẩn thận, cầu kỳ từ khâu chọn thịt cho đến chế biến, thưởng thức.

Đầu tiên phải chọn những miếng thịt bắp tươi ngon, ít gân ít mỡ, người ta dùng dao sắc cắt dọc thớ, chia tảng thịt thành nhiều miếng nhỏ dài và có độ dày khoảng một đốt ngón tay, tẩm ướp nguyên liệu rồi treo lên giàn ngay trên bếp củi. Thứ củi khô lấy từ núi đá sẽ cháy âm ỉ ngày đêm, củi cháy đến đâu khói tỏa ra đến đấy, hong khô từng miếng thịt, quyện vào từng thớ nhỏ, thịt sẽ săn lại và khô dần.

thit-bo-kho-gac-bep-truyen-thong-1

Ban đầu nhìn thịt bò khô thì không thấy vừa mắt, vì vừa khô cứng lại thâm đen, thế nhưng khi mang hấp cách thủy hoặc vùi trong tro nóng, rồi dùng chày đập, xé thành sợi nhỏ, vắt chút chanh vào thì hoàn toàn khác hẳn, nhìn thấy chỉ muốn ứa nước miếng, cho vào miệng mới thấy cái hương, cái vị sao mà đậm đà, tuyệt duyệt đến như thế.

thit-bo-kho-gac-bep-truyen-thong-2

Lâu nay thịt bò khô gác bếp là món ăn quan trọng và không thể thiếu trong mỗi căn bếp của người vùng cao, dần dần những người miền xuôi cũng “nghiện” món ăn đặc biệt này.

Với cách bảo quản truyền thống, từ vài tháng cho đến một năm, thịt bò héo lại, bên ngoài nâu đen nhưng thịt bên trong vẫn hồng hào,vị càng đậm đà hơn.

Trong những ngày mưa rét hay se lạnh, ngồi lai rai vài sợi bò khô gác bếp với chút rượu ấm để cảm nhận những hương vị tuyệt vời lan tỏa dần trên đầu lưỡi. Món này có mùi khói hăng hắc, cay của ớt, thơm nồng của mắc khén, đậm đà như chính vị của núi rừng.

thit-bo-kho-gac-bep-truyen-thong-3

Khác hẳn với những sản phẩm bò khô làm sẵn bán đầy ở các chợ hay trong siêu thị, được ướp đường, ớt cay vô tội vạ làm át đi cái vị thịt vốn có. Thịt bò khô Tây Bắc làm ấm cái dạ dày người ta khi đói, thỏa cái mũi bằng những mùi thơm có một không hai, quyện vào với mùi khói của bếp củi đầy ám ảnh, thay vì cái vị ngọt nhân tạo của đường, thịt bò khô gác bếp vẫn giữ được vị ngọt đậm đà của thịt bò tươi.

Thịt bò gác bếp giờ đây đã trở thành thứ đặc sản nổi tiếng, có thể chinh phục được tất cả những thực khách, kể cả những người khó tính nhất. Nó đem lại cho người ta những câu chuyện, cũng như nhiều trải nghiệm thú vị về nét đẹp trong văn hóa ẩm thực và cuộc sống của người dân tộc nơi vùng cao Tây Bắc.

Thanh Tâm

Từ khóa tìm kiếm

  • thịt bò khô màu thâm đen